فوق تخصص جراحي شانه و زانو از دانشگاه هاروارد
استاد رسمي دانشگاه علوم پزشکي مشهد
حرم مطهر امام رضا حرم مطهر امام رضا

آرتروسکوپی زانو

آرتروسکوپی زانو

استفاده از تجهیزات فیبر نوری و دوربین آندوسکوپی باعث ایجاد تحولی بزرگ در جراحی مفاصل مختلف شده است. آرتروسکوپ به‌عنوان وسیله‌ای برای تشخیص و درمان بیماری‌ها و اختلالات داخل مفصلی باعث بهبود عملکرد بیماران پس از جراحی و کاهش آسیب مفصلی به‌دنبال جراحی می‌شود. جراحی‌های مفاصل به روش باز انجام می‌شد که در خیلی از موارد به آسیب سطح مفصلی و محدودیت پس از عمل می‌انجامید. آرتروسکوپ رویکرد جراحانارتوپدی را نسبت به تشخیص و درمان بیماری‌های مفصلی تغییر داده است، ولی البته به این نکته باید تاکید کرد که این روش در تشخیص بیماری‌ها جانشین مهارت‌های بالینی نیست .

مکانیسم آرتروسکوپی زانو:

مهمترین قسمت یک آرتروسکوپ یک لوله فلزی توخالی به اندازه تقریبی یک نی است ( منظور نی هایی است که برای نوشیدن مایعات از آنها استفاده میشود). در یک انتهای این لوله فلزی یک دوربین فیلمبرداری بسیار دقیق قرار گرفته است و در درون لوله تعداد زیادی عدسی وجود دارد. پزشک متخصص ارتوپد از طریق یک شکاف چند میلیمتری این لوله را از جلوی زانو وارد فضای مفصلیزانو کرده و سپس تصاویر تهیه شده توسط دوربین به یک مانیتور با وضوح بالا منتقل می شود تا پزشک معالج بتواند تصاویر داخل زانو را روی مانیتور ببیند. پزشک معالج می تواند بسیاری از قسمت های داخل زانو را از طریق آرتروسکوپ ببیند و بیماری ها و ضایعات آنرا تشخیص دهد. پس یکی از کاربردهای این وسیله تشخیص بعضی از بیماری های زانو است. پزشک معالج ممکن است از طریق شکاف کوچک دیگری در جلوی زانو ابزارهای جراحی خاصی را به داخل مفصل فرستاده و از طریق آنها اقدام به درمان جراحی بعضی از ضایعات درون مفصلی کند. این وسایل بسیار متنوع هستند.

مراحل درمان با آرتروسکوپ :

معمولا درمان آرتروسکوپی بصورت یک جراحی سرپایی است. به این منظور که بیمار مدت کوتاهی معمولا چند ساعت قبل از جراحی در بیمارستان بستری شده و بعد از آرتروسکوپی می تواند در همان روز از بیمارستان مرخص شود. مانند هر عمل جراحی دیگر بیمار باید توسط متخصص بیهوشی تحت بیهوشی عمومی یا بیحسی کمری یا بندرت بیحسی محلی قرار بگیرد. پس باید قبل از شروع عمل، بیمار حداقل بمدت هشت ساعت چیزی نخورده و نیاشامیده باشد. کل آرتروسکوپی ممکن است چیزی حدود نیم تا یک ساعت وقت ببرد.

مواردی که می توان از آرتروسکوپ در درمان آنها استفاده کرد عبارتند از

  • ترمیم یا خارج کردن قسمتی از منیسک پاره شده
  • بازسازی لیگامان صلیبی جلویی ACL که پاره شده است.
  • خارج کردن قسمت هایی از غضروف مفصلی که آسیب دیده است.
  • خارج کردن تکه های غضروف یا استخوان که در درون مفصل زانو رها هستند.
  • خارج کردن بافت سینوویال Synovial tissue که ملتهب و بیمار شده است.

بازپروری بعد از انجام آرتروسکوپی زانو

بهبودی بعد از جراحی آرتروسکوپی بسیار سریعتر و راحت تر از دیگر جراحی های متداول است با این حال باید مراقبت هایی را بعد از جراحی رعایت کرد. باید زانو را تا چند روز بعد از جراحی بالاتر از سطح قلب قرار داد پس بیمار باید دراز کشیده و اندام تحتانی را بالا نگه دارد. استفاده از یخ برای سرد کردن زانو می تواند مفید باشد. اطراف زانو پانسمان شده است و پزشک زمان تعویض پانسمان و اینکه بیمار چه موقع می تواند دوش بگیرد را تعیین می کند. بعد از چند روز پزشک ارتوپد بیمار را مجدداً ویزیت کرده و زانو را معاینه می کند. بیماران اغلب بعد از آرتروسکوپی باید تا مدتی از عصای زیر بغل استفاده کنند. مدت و نحوه استفاده را پزشک معالج تعیین می کند.
زمان استفاده از اتومبیل و رانندگی را هم پزشک معالج با در نظر گرفتن متغییر هایی مثل نوع بیماری زانو، شدت درد بیمار، نوع داروهای استفاده شده توسط بیمار، توانایی بیمار در کنترل زانو و اینکه اتومبیل از دنده اتوماتیک استفاده می کند یا خیر تعیین می کند. معمولا بیماران می توانند بعد از یک تا سه هفته رانندگی کنند. از داروهایی برای کاهش درد بعد از عمل استفاده می شود و ممکن است داروهایی برای کاهش احتمال لخته شدن خون برای بیمار تجویز شود. یکی از مهمترین قسمت های بازپروری بعد از آرتروسکوپی تقویت عضلات اطراف زانو و بدست آوردن دامنه حرکات زانو است که با انجام نرمش های بخصوصی باید زیر نظر فیزیوتراپ انجام شود.

مزایای جراحی آرتروسکوپیک زانو

کاهش دوره‌ی نقاهت، برش کوچک‌تر، کاهش واکنش التهابی، امکان انجام اقدامات تشخیصی، کاهش هزینه‌ی عمل جراحی و کاهش عوارض جراحی از جمله مزایای این روش جراحی است

عوارض آرتروسکوپی زانو

آتروسکوپی مانند هر عمل جراحی دیگر ممکن است با عوارضی همراه باشد مثل عفونت یا لخته شدن خون در ساق یا جمع شدن خون در زانو. در صورت بروز علائم زیر باید بیمار به پزشک معالج مراجعه کند : تب، لرز، قرمزی یا گرمای دائم در اطراف زانو، افزایش شدت درد زانو، تورم زیاد زانو و ایجاد درد یا تورم در عضلات پشت ساق .

انجام ورزش بعد از عمل ارتروسکوپی زانو

انجام نرمش های خاص برای زانو بعد از انجام آرتروسکوپی لازمه بدست آوردن یک نتیجه خوب است. این نرمش ها را می توان روزی 3-2 بار و هر بار 30-20 دقیقه در منزل انجام داد. اگر بعد از انجام دادن هر کدام از نرمش ها درد و تورم در زانو ایجاد شود باید آن نرمش را موقتاً قطع کرده و از استراحت، سرما، بستن زانو با باند کشی و بالا نگه داشتن زانو برای کاهش درد استفاده کرد هر نرمش را ده بار انجام دهید.

تقویت کننده عضلات خم کننده زانو (همسترینگ)

athroدر این تمرین حالت باید حفظ شود(هیزو متریک ، استاتیک) زانو نباید تکان بخورد. روی زمین نشسته و یا دراز بکشید ، پا ها زاویه داشته باشند، تقریباً 10 درج0 دو زانو خم شده باشد. حال پاشنه ها را به زمین فشار داده و عضلات پشت ران را منقبض کنید. این انقباض را 5 ثانیه نگه داشته ، سپس شل کنید .تمرین را 10 بار تکرار کنید.

تقویت عضلات راست کننده زانو(چهار سر ران)

athro1بر روی شکم خوابیده ، زیر قوزک پا ی عمل شده ، حوله ای گرد کرده بگذارید. حال قوزک را به حوله فشار دهید . پایتان تا حدًامکان کشیده باشد. حالت را 5 ثانیه نگه دارید. سپس عضلات را شل کرده و تمرین را 10 بار تکرار کنید.

  • محمد حسین ابراهیم زاده
  • استاد رسمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد
  • فوق تخصص ارتوپدی و جراحی زانو و شانه
  • مطب : مشهد، خیابان کوهسنگی6، ساختمان نیکان، طبقه دوم
  • تلفن مطب: 38541812-051
  • پست الکترونیک :
  • توضیحات
دکتر محمد حسین ابراهیم زاده انجمن جراحان ارتوپدی