فوق تخصص جراحي شانه و زانو از دانشگاه هاروارد
استاد رسمي دانشگاه علوم پزشکي مشهد
حرم مطهر امام رضا حرم مطهر امام رضا

پارگی رباط صلیبی خلفی

پارگی رباط صلیبی خلفی

رباط متقاطع پشتی یکی از رباط‌های قوی مفصل زانواست. این رباط از کوندیل داخلی فمور (استخوان ران) به ناحیه پشتی بین کوندیلی تیبیا(درشت نی) متصل می‌گردد. رباط متقاطع پشتی (PCL) و متقاطع جلویی(ACL) داخل کپسولی بوده و به علت وضعیت آناتومیکی خاص به نام متقاطع یا صلیبی نامیده می‌شوند.اگر کپسول مفصلی زانو از عقب باز گردد، اولین قسمتی که مشاهده می‌گردد، رباط متقاطع پشتی است. این رباط نسبت به رباط متقاطع جلویی، قوی تر بوده، ولی فیبرهای رباط متقاطع جلویی، وضعیت مایل تری دارند. مهمترین عمل رباط متقاطع پشتی، جلوگیری از دررفتگی تیبیا (درشت نی) به سمت عقب است.عملکرد اصلی رباط صلیبی خلفی جلوگیری از حرکت به سمت عقب استخوان درشت نی نسبت به استخوان ران در محل مفصل زانو می باشد . همچنین این رباط در پایداری زانو در حرکات چرخشی نقش ایفا می کند. پارگی رباط pcl از پارگی رباط ACL شیوع بسیار کمتری دارد .

علائم آسیب :

درد و تورم بلافاصله بعد از آسیب رباط صلیبی پشتی بوجود می آید. زانو دچار محدودیت حرکت شده و راه رفتن برای بیمار مشکل می شود.

تشخیص آسیب رباط صلیبی خلفی زانو:

مهمترین راه های تشخیص این آسیب توسط پزشک اطلاعاتی است که وی از علائم بیمار و نحوه ایجاد آسیب میگیرد و معاینه ایست که وی از زانوی بیمار بعمل می آورد. با این حال دیگر روش های تصویربرداری مانند رادیو گرافی ساده و ام آر آی MRI)) هم می تواند به تشخیص این آسیب کمک کند.

آسیب رباط صلیبی پشتی چه انواعی دارد :

آسیب این رباط ممکن است بصورت فقط یک کشیدگی باشد و یا ممکن است رباط دچار پارگی ناقص یا پارگی کامل شود. پارگی ناقص معمولا شایعترین اتفاق است و اکثراً خودبخود بهبود میابد. رباط متقاطع خلفی رباط قوی است و برای پارگی آن نیروی زیادی مورد نیاز است. این رباط با مکانیسم های متفاوتی پاره میشود. ضربه مستقیم داشبورد اتومبیل به جلوی زانو در هنگام تصادف میتواند موجب به عقب رفتن قسمت بالایی ساق در محل مفصل زانو شده و این رباط را پاره کند. موقعی که یک فوتبالیست روی زانوی خم شده اش به زمین میخورد این رباط ممکن است پاره شود. چرخش شدید زانو یا بیش از حد صاف شدن زانو هم ممکن است موجب آسیب این رباط شود.

درمان آسیب رباط صلیبی خلفی زانو:

اگر آسیب فقط محدود به رباط متقاطع خلفی باشد معمولا نیازی به عمل جراحی نبوده و درمان غیر جراحی است.

  • درمان غیر جراحی : شامل استفاده از سرمای موضعی در روی زانو، استراحت، بالا نگه داشتن زانو و کمپرس خفیف زانو با بستن آن است. زانو باید مدتی با یک زانوبند مناسب بسته شود تا از حرکات نامناسب زانو جلوگیری شود. در این مدت باید با استفاده از عصا مانع اعمال نیروی وزن به اندام آسیب دیده شد. بعد از مدتی با استفاده از فیزیوتراپی باید دامنه حرکات کامل زانو را مجدداً بدست آورده و با انجام نرمش های بخصوصی قدرت عضلات ران بخصوص عضله چهارسر ران را افزایش داد
  • درمان جراحی : در صورتی که بجز رباط متقاطع خلفی دیگر رباط های زانو نیز آسیب دیده باشند و یا در مواردی که این پارگی همراه با شکسته شدن و کنده شدن تکه استخوانی از استخوان تیبیا باشد، ممکن است پزشک ارتوپد تصمیم به استفاده از عمل جراحی بگیرد.پارگی های رباط متقاطع خلفی معمولا با بخیه زدن ساده بهبود نمیابند. درمان جراحی این پارگی را بازسازی مینامند به این علت که پزشک ارتوپد بافت دیگری را که معمولا یک تاندون است از قسمت دیگری از بدن به ناحیه ای که رباط متقاطع خلفی بوده است منتقل میکند تا این بافت جایگزین بافت قبلی شده و داربستی برای ترمیم رباط شود. این بافت ها راگرافت مینامند.انواع گرافت های مورد استفاده در بازسازی رباط صلیبی خلفی pcl)) شامل: اتوگرافت، اتوآلوگرفت،تاندون آشیل وتاندون پاتلا است . جراحی بازسازی رباط متقاطع خلفی امروزه بیشتر با استفاده از آرتروسکوپ انجام میشود.

عوارض بعد از جراحی :

  • خشکی مفصلی
  • ناپایداری مفصلی
  • ارتروز پیشرونده زانو
  • عوارض بعد از جراحی زانو(ناشی از جراحی)

بازتوانی :

بازگشت دوباره بیمار به کار نیازمند گذشت زمان است و این زمان بسته به شدت آسیب و همراه بودن یا نبودن با آسیب به لیگامان های دیگر زانو متغیر است. معمولا برای برگشت به کار پشت میز، گذشت چند هفته کافی است. باز گشت به کار بدنی قوی نیاز به چند ماه زمان دارد .

توانبخشی در پارگی رباط صلیبی خلفی زانو :

حرکات زیر در بازتوانی آسیب های PCL مفید می باشند. در انجام این تمرینات در نظر داشته باشید که آنها را زمانی انجام دهید که بتوانید نیمی از وزن خود را روی پای آسیب دیده بیاندازید و همچنین تورم زانوی صدمه دیده کاهش یافته باشد .

حرکت ایزومتریک عضله چهار سر رانی :

pcl[1]روی زمین بنشینید و پاهایتان را دراز کنید و پای سالم را کمی خم کنید.در این حالت عضلات ران پای مصدوم را منقبض نموده و زانوی آسیب دیده را به کف فشار دهید و 10 ثانیه مکث کنید و سپس عضله را شل کنید. این تمرین را در 3ست 10 تای انجام دهید.

حرکت ایزومتریک عضله چهار سر رانی روی صندلی :

pcl1[1]روی صندلی بنشینید که پشت آن صاف باشد.دقت شود در زانو ها تقریبا زاویه 90 درجه ایجاد شود. در این حالت سعی کنید عضلات ران را منقبض کنید و توجه شود که پاها حرکت نکنند . 10ثانیه مکث کنید و سپس عضلات را شل کنید . این حرکت را نیز در 3 ست 10 تایی انجام دهید .

بلند کردن پا در حالت خوابیده :

pcl2[1]به پشت روی زمین بخوابید و پاهایتان را دراز کنید . عضلات ران پای آسیب دیده را منقبض کنید و پا را در حالیکه صاف کشیده است تا ارتفاع 20 سانتیمتر از زمین بلند کنید ، توجه شود که در حین انجام حرکت عضلات منقبض باشند ، سپس به آرامی پای خود را پایین آورید . این تمرین را نیز در 3 ست 10 تایی انجام دهید .

  • محمد حسین ابراهیم زاده
  • استاد رسمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد
  • فوق تخصص ارتوپدی و جراحی زانو و شانه
  • مطب : مشهد، خیابان کوهسنگی6، ساختمان نیکان، طبقه دوم
  • تلفن مطب: 38541812-051
  • پست الکترونیک :
  • توضیحات
دکتر محمد حسین ابراهیم زاده انجمن جراحان ارتوپدی